Quickscans

Wij, leden van de Adviescommissie Kadoelerscheg gaan regelmatig op stap om in de scheg de flora en fauna te inventariseren. En dan komen we soms echte pareltjes tegen. Niet alleen omdat ze heel mooi zijn, maar ook zeldzaam of nieuw voor onze scheg. Op deze manier ondersteunen wij het onderzoek dat Natuurlijke Zaken doet om er voor te zorgen dat we precies weten welke planten en dieren in de scheg voorkomen, maar vooral om te begrijpen waarom ze daar leven en om ze te beschermen. 
De volgende leuke soorten zijn we in de afgelopen weken tegengekomen:

Orchideeën

De Rietorchis is een echte Amsterdamse orchidee en is niet echt zeldzaam aangetroffen. Er komen verschillende (onder)soorten voor met ongevlekte en gevlekte bladeren en de kleur van de bloemen gaat van lila naar dieppaars. 
De Moeraswespenorchis is vrij veel aangetroffen op een bekende plek in de Kadoelerscheg maar is nog niet in bloei. 
De Bijenorchis is ook waargenomen; deze bloem bootst een bij na, zodat bijen op de bloem afkomen en haar bevruchten. 
De Grote keverorchis is een kleine, groenbloeiende orchidee, deze is op twee plekken gezien. 
We kunnen nog meer soorten verwachten zoals de Breedbladige wespenorchis, maar die is niet zeldzaam.

Wilde planten

Er groeien natuurlijk veel wilde planten in de Kadoelerscheg maar een deel daarvan is verwilderd, oftewel eens ingezaaid en nu standhoudend. Het zijn vaak erg mooie planten met mooie gekleurde bloemen. Een paar voorbeelden daarvan zijn Veldsalie, Steenanjer, Bermooievaarsbek, Gele kamille en Viltganzerik. Het zijn allemaal inheemse soorten en ze hebben met name in het Kadoelerduin hun plek gevonden. Nu maar hopen dat ze niet worden weggemaaid of dat de hondenbezitters de planten onvermoed plattrappen.

Slakken

Het is niet moeilijk om naaktslakken te vinden, maar we willen hierbij toch de Zwarte kielnaaktslak noemen, die op één plaats is gevonden. Het is een zeldzame soort en hij wordt hoogstwaarschijnlijk door menselijke werkzaamheden verspreid. Heel onverwacht is de Gevlekte grasslak gevonden. Dit kleine huisjesslakje komt van oorsprong voor in het westelijk Middellandse Zeegebied. Het is de derde bekende vindplaats voor Nederland.

Insecten

Dat het niet goed gaat met de insecten in Nederland is bekend, we moeten echt moeite doen om ze te vinden en het regenachtige en koele weer werkt ook niet mee. Toch worden er leuke soorten gespot zoals de Onvoorspelbare bijvlieg, de Roodtipbasterdweekschild (een kever) en de Hoornaarvlinder.

Meedoen

We nodigen hierbij iedereen uit om met de camera op je telefoon op zoek te gaan naar bloemetjes en insecten en ze in te voeren met een van de apps (ObsIdentify, iObs of Obsmapp) op Waarneming.nl, elk plantje of diertje is meegenomen.

Een van de quickscans naar het voorkomen van specifieke diersoorten in de Kadoelerscheg was op 16 mei ingepland om dagvlinders, libellen en andere insecten in kaart te brengen in deelgebieden 1 (Buiten de ring) en 5 (Nieuwe Gouw/Banne II).

 

Samen met Henk, Harry, Siebe en Ton (ik) zijn we in de ochtend gestart in gebied 5, met veel enthousiasme en goede hoop op het vinden van veel insectensoorten. Het was die donderdag helaas grauw en het had gedurende de avond ervoor geregend. Hierdoor hielden de meeste insecten zich schuil tussen het groen, waar ze wachten op de warme zonnestralen die pas later op de dag tevoorschijn kwamen.

Nieuwe Gouw/Banne II

Maar wij lieten ons niet tegenhouden door het mindere weer en gingen gelijk van start bij de rietkraag langs de parkeerplaats van het Vikingpad. Een van de eerste soorten die we tegenkwamen was de Gewone rietkever; zoals zijn naam doet vermoeden werd deze soort over de gehele rietkraag in grote getale waargenomen. Ook werden juffers in het riet langs de slootkant waargenomen waaronder het Lantaarntje en de Azuurwaterjuffer.

Aan de overzijde van de weg was een geheel ander habitat aanwezig waaronder dicht struweel onder bomen, een flinke haag van Braam en ruigte met veel kruiden (foto Harry Henk en Siebe in kruiden). In een Liguster was een Weidehommel flink aan het werk ondanks dat deze nat was van de regen. Ook tussen de ruigte met kruiden werden veel andere soorten gevonden dan in de rietkraag. Zo zaten hier veel meer zweefvliegen zoals de Moeraszweefvlieg met zijn dikke dijen en de Rechte waterzweefvlieg met hockeysticks op zijn achterlijf. In het kruidenrijke graslandje ten zuiden van de hockeyvelden is de eerste en enige echte libel waargenomen, een Vroege glazenmaker.

Buiten de ring

De tijd vloog voorbij en telefoons raakten leeg van het maken van alle foto’s, maar de gehele ochtend is geen enkele dagvlinder waargenomen. Het was tijd om naar deelgebied 1 (Buiten de ring) te gaan. Dit deelgebied bestaat uit een strook met langs het pad veel kruiden wat overgaat in rietkragen langs de waterkanten en over de gehele lengte een rij wilgen. 
Daar, tussen de kruiden, hebben we gelukkig de eerste dagvlinder mogen waarnemen, een Klein geaderd witje welke zich niet liet vastleggen op de gevoelige plaat. Maar er waren voldoende andere soorten insecten die mooi gingen poseren, waaronder het Zwartpootsoldaatje met mooie rode en zwarte kleuren. Een andere prachtige kever is de Rozenkever die tevergeefs wou oversteken naar een blad buiten zijn bereik, wat wel een leuke foto opleverde.

Banne Noordwest

Ondertussen liep de zoektocht ten einde. Nadat Henk, Harry en Siebe waren vertrokken heb ik nog kort een gebiedje opgezocht om toch nog meer dagvlinders te vinden. Ik ben het verscholen paadje afgegaan ten westen van de woonblokkken van Banne Noordwest langs de straatjes Voordek en Voorsteven. Bij dit woonblok staan meerdere bomen en struiken, wat meer dekking geeft en ook schaduw werpt op de oeverbegroeiing. Wie weet was het geluk, maar de verwachte soort was aanwezig: twee Bonte zandoogjes zaten tussen de overgang van schaduw en zon waar ze zich thuis voelen. Een leuke toevoeging was de trekvlinder Atalanta die een korte pitstop maakte en een Geelbandsprietmot die zijn naam eer aan doet (zie foto).  

Ondanks het matige weer was het een leuke en educatieve dag met veel verschillende soorten insecten.

Ton Kusters

Op een natte donderdagmorgen om 6:30 begon bij de Lange Vonder de derde quickscan. Deelgebied 2, Twiske en Marssloot, was aan de beurt. Onder leiding van Martijn van NZ gingen we (Nynke, Siebe, Tello, Michiel, Henk, en Koen) op pad met als doel om zoveel mogelijk planten en diersoorten op waarneming.nl te zetten. We liepen eerst langs het Twiske (de rivier dus) om vervolgens ook nog de Marssloot af te lopen. Het weer was helaas wat minder goed dan voorspeld en het was ook goed koud, dat alles zorgde ervoor dat er niet heel veel insecten actief waren.

Toch zaten er wel wat leuke soorten bij, zoals een mannelijke Grote dansvlieg en een mannelijke Blauwe goudtip. De planten werden door Michiel uitgeplozen. Een paar leuke soorten waren de Bijvoet en de Glanzige ooievaarsbek. Ook een bijzondere vondst was een zak met verzamelde brakwater-schelpen. Aangezien deze niet in brak water zaten konden ze zich niet voortplanten en zijn ze indrukwekkend groot geworden.

Qua vis zat er niks verrassends bij, het jonge snoekje was het leukst. Wat opviel, was dat het water er niet al te fris uit zag. Er lagen ook meerdere dode vissen in. Bij de Marssloot was er zelfs nauwelijks sprake van onderwaterleven. De oevers zelf waren ook verre van optimaal: vele bestonden uit rechte wanden van hout of metaal. 

Om 9:30 was de quickscan afgerond en verzamelde iedereen zich bij het clubhuis van tuinpark de Bongerd. Hier werd door NZ een presentatie gegeven over de bevindingen tot nu toe en daarna werd er nagedacht over wat voor vervolgonderzoek nuttig zou zijn.

Koen van Tilburg

Als de wekker om 5.15 uur op donderdag 18 april gaat, wil ik mij het liefste weer omdraaien en verder slapen. Maar als ik dan op de fiets richting het Vikingpad zit en de vroege vogels hoor zingen is dat gevoel al snel weer verdwenen. Ik moet denken aan wat mijn vriend altijd zegt: ‘Early birds cathes the worms’. En zo voel ik mij ook zo op mijn fiets om 6.15 uur in een nog verder stil Amsterdam Noord: deze vroege vogel krijgt toch maar mooi een privé-concert!

Op de ontmoetingsplaats staan Tello en Marga al te wachten. Al snel komen ook Ruud en ecoloog Ton aanrijden. Gezamenlijk fietsen we naar onze eerste onderzoekslocatie net buiten de ring. De eerste momenten genieten we van de omgeving, het uitzicht en het zonnetje dat begint te schijnen. Marga vraagt zich hardop af waarom het zo rustig is en er niet meer mensen zijn om hiervan te genieten. Het zal het vroege tijdstip wel zijn.

Landsmeerderpolder
Tijd om te starten! Elke steen wordt omgedraaid en elk blaadje opgetild, onder aanmoediging van een Cetti’s zanger en rietzanger. We zien vooral algemene, maar daarom niet minder mooie en belangrijke, soorten planten als Jakobskruiskruid (Jacobaea vulgaris (subsp. Vulgaris)), Duizendblad (Achillea millefolium), Koninginnekruid (Eupatorium cannabinum) en hier een daar een Wikke (Vicia). De eerste insecten laten zich ook al zien; vooral zwarte vliegen en muggen. Als iemand met een kleine spinnenfobie is mijn eerste reactie altijd een schrikreactie, maar als je dan beter kijkt kan ook de schoonheid van zo’n klein spinnetje niet genegeerd worden. De natuur is prachtig!

Wolfsspin
Het zonnetje begint lekker te schijnen en al snel komen ook de hommels en zweefvliegen tevoorschijn. We spotten hier en daar een dikke aardhommel (Bombus terrestris), de kleinere tuinhommel (Bombus hortotum) en de akkerhommel (Bombus pascuorum) op de Witte dovenetel (Lamium album L.). Een terrasjeskommavlieg (Eupeodes corollae) geniet heerlijk van het zonnetje. Als kers op de taart komt er ook nog een bont zandoogje (Pararge aegeria) voorbij gevlogen over een veld met Gewone vogelmelk (Ornithogalum umbellatum) en verschillende soorten Ereprijs (Veronica). De eerste van hopelijk vele generaties dit jaar. 

Akkerhommel
Onderweg krijgen we nog uitleg van Tello over de tuinslak waarvan zowel de witgerande (Cepaea hortensis) als de zwartegerande (Cepaea nemoralis) voorkomt. Het verschil is voor een leek alleen te herkennen bij een volgroeid huisje. De witgerande tuinslak heeft dan een witte mondrand en de zwartgerande tuinslak een zwarte. De witgerande tuinslak komt een stuk minder vaak voor, dus grote kans dat de slakken in de tuin de zwartgerande tuinslakken zijn.

Na een ochtend speuren zit ik weer op de fiets naar huis. Door de quickscan kijk je op een hele andere manier naar de natuur. Je staat versteld hoeveel soorten planten er groeien in een berm of grasveld waar je normaal gesproken zo langsfiets. Soorten met elk hun eigen unieke en belangrijke functie in waardevolle ecosystemen!

Kortom: een geslaagde en inspirerende dag!

Tirsa Brunt

In het kader van de inventarisatie door Natuurlijke Zaken (NZ) van Landschap Noord-Holland zijn we gestart op donderdag 11 april in de vorm van een quickscan.

Met zijn drieën (Harry, Henk en Tello) onder leiding van Kim Bobeldijk van NZ gingen we op zoek naar planten en dieren en hebben we zoveel mogelijk ingevoerd in Waarneming.nl. Kim heeft ook gekeken naar verbindingen tussen land en water. Bij de start werden we uitgezwaaid door Floor. We begonnen in het Buiksloterbreekpark en daarna via het Vikingpad naar de Kadoelerbreek en vandaaruit richting Nieuwe Gouw. Ondanks het wat gure weer met motregen, maar in de middag droog en windstil weer, konden er tientallen insecten genoteerd worden. De Duitse schorpioenvlieg was bijzonder om te zien en ook het Roodgatje, een wilde bijensoort. Een paar soorten microlepidoptera, snuitkevers en vliegen- en muggensoorten werden op de plaat gezet. Verschillende soorten ongewervelden werden onder hout en karton waargenomen en er werden bijzondere slakken gezien zoals de Kleine kartuizerslak en Moeras-tolslak. Veel plantensoorten werden ingevoerd maar veel waren nog vegetatief. Opvallend was dat er weinig Pinksterbloemen werden waargenomen. In het Buiksloterbreekpark zijn tijdens de aanleg van het park veel planten aangeplant zoals Kievitsbloem en Daslook. Maar deze komen nu in verwilderde staat voor. Aan vogels werden ook bijzondere waarnemingen gedaan zoals Boomkruiper en Cetti's-zanger. Op het nest langs de Kadoelenweg stond een Ooievaar parmantig. Maar de algemene Kuifeend en Fuut zijn ook prachtig om te zien en de zang van Zwartkop en Tjif-tjaf is altijd fijn om te horen. We konden helaas geen IJsvogel spotten. Bijzonder was ons bezoek aan het moerassige deel langs de Kadoelerbreek, dit deel kun je bijna een oerwoud noemen. Het idee werd gelanceerd om hier een vlonderpad doorheen te laten aanleggen zodat wandelaars dit gebiedje met droge voeten kunnen bewonderen zonder dat het kwetsbare veenweidebos beschadigd raakt. Hier werd onverwacht de Grote keverorchis aangetroffen. Deze soort werd ook op het orchideeenveldje langs de Kerkersloot bijna in bloei aangetroffen. We hebben enthousiast en met veel plezier meegelopen met Kim en we zijn benieuwd naar de volgende quickscan.

Tello Neckheim