Afhankelijk van elkaar

Veel planten en dieren maar ook de niet levende natuur als bodem, klimaat en water zijn met elkaar verbonden. In de meeste gevallen is dat een afhankelijke relatie. Zo zijn waterplanten afhankelijk van water; water afhankelijk van neerslag en dus van het klimaat. Telkens is het kringetje weer rond. Ook in de Kadoelerscheg zijn er talloze relaties aan te wijzen tussen planten en dieren en hun omgeving. Valt er een schakel weg dan wordt de kring doorbroken. De meest duidelijke relatie is die van gast en gastvrouw/-heer: parasiet of symbiose.

Parasiet

Een parasiet zoals het prachtige Goudwespje maakt gebruik van het broedsel van de Metselbijtjes in het insectenhotel. Neem even de tijd bij het insectenhotel, het groen/blauwe metaalkleurige wespje hangt er vast nerveus in het rond wachtend op het juiste moment om een eitje te leggen bij het broedsel van de Metselbij. De rest laat zich wel raden: een parasitaire relatie! Gelukkig worden niet alle celletjes besmet! Er blijven genoeg Metselbijtjes en Goudwespjes  over. Sommige soorten wespen zijn goed herkenbaar als je ziet welke prooien ze voor hun nageslacht zoeken, zoals de Cicadendoder.

Veel bloemplanten zijn voor bestuiving aangewezen op hommels, vlinders en bijen. In ruil krijgen de vliegers nectar en extra eiwitrijk stuifmeel. Wij (mis)gebruiken de gedomesticeerde/gefokte honingbij om ons fruit te bestuiven, profiteren vervolgens van de honing van de bijen en het aangeleverde fruit in ruil voor wat suikerwater. Zijn wij parasitair??

Samenleven

Natuurlijk zijn er ook relaties met wederzijdse afhankelijkheid. Men profiteert van elkaar zoals de paddestoelen die met hun zwamdraden rondom boomwortels leven. De zwamdraad maakt de opname van mineralen voor de boom gemakkelijk en profiteert zelf van de suiker die de boom levert. Een merkwaardige samenleving met de meest fantastische vormen is de wereld van de korstmossen. Je loopt er al snel aan voorbij maar op iedere boom, stoeptegel of grafsteen zijn deze natuurlijke graffity’s te vinden. Het zijn een schimmel en een alg die samenleven. Ook hier een uitwisseling van mineralen en suikers.

Specialisatie

Er zijn planten die volledig gespecialiseerd zijn op één insect. Hun bloemen zijn zo gevormd dat alleen insecten met bijvoorbeeld een lange tong bij de nectar kunnen komen. Een aantal insecten hebben in de loop van de evolutie een lange tong ontwikkeld. De tong is te lang geworden voor andere bloemen en dus ontstaat er afhankelijkheid van planten met bloemen waarvoor een lange tong nodig is. De bloemen zijn op hun beurt afhankelijk van de bestuivers met lange tong. Hommels zijn slimme dieren en kunnen met hun korte tong niet bij de nectar van de Smeerwortel. Maar geen nood, via een gaatje onderin de bloemkelk snoep je alsnog de nectar naar binnen.

Timing

Kleine vogels zoals Koolmees en Pimpelmees zijn voor het grootbrengen van de jongen afhankelijk van het aanbod aan insecten en met name de eiwitrijke larven. De eitjes worden precies op tijd gelegd en uitgebroed op het moment dat er veel voedsel is van de juiste maat voor de bekkies! De insectenlarven profiteren van de uitlopende eiwitrijke jonge blaadjes aan bomen en planten. Door klimaatverandering (hogere temperaturen, vochtigheid/droogte) kan het uitlopen van bomen en planten te vroeg of te laat komen waardoor de juiste maat insectenlarven niet meer beschikbaar is. Een koud en nat voorjaar heeft dan een negatieve invloed op de voorplanting. Ook bij sommige vlindersoorten kan dat het geval zijn. Gebeurt zo’n verandering vaak dan is de kans groot dat betreffende dieren verhuizen naar een geschikte klimaatzone of geheel uitsterven.

Diversiteit

Variatie van planten en dieren draagt bij aan een robuust syteem met veel wederzijdse relaties. Stadsnatuur is door de grote variatie van bodem, vochtigheid en microklimaat rijk aan natuur mits daarvoor de juiste verbindingen worden gelegd en condities worden geschapen, waar de adviesgroep Kadoelerscheg zich nu sterk voor maakt.

Norbert Daemen