Dagvlinders in de Kadoelerscheg

Als de zon schijnt zie je ze overal in de scheg, met hun gefladder en aantrekkelijke kleuren. Daarom stond de afgelopen week in het teken van dagvlinders — verrassend talrijk, ondanks een droog voorjaar."

 

Tijdens de eerste maanden van dit jaar tot in mei is er geen tot nauwelijks regen gevallen in de Kadoelerscheg, in heel Nederland was het uitzonderlijk droog. Hierdoor verdorde veel vegetatie of kwamen bepaalde planten amper tot wasdom. Dat had natuurlijk een effect op insecten als de dagvlinders. We waren benieuwd hoe het nu gaat met de ontwikkeling van deze mooie groep dieren. Daarom hebben een aantal leden van de Adviescommissie in de afgelopen weken hun best gedaan om foto’s te maken van dagvlinders, wat een mooie verzameling opleverde. Hierbij de vlinders die we afgelopen week hebben gezien. Leuk om zelf ook eens te kijken welke vlinders je hier in de Scheg kunt vinden.

 

In Nederland komen ongeveer 53 soorten dagvlinders voor. In de scheg zijn er tot nu toe 27 soorten waargenomen. Een vlinder legt eitjes waaruit een rups komt. Rupsen eten veel en groeien snel tot ze zich verpoppen en uit de pop weer een vlinder komt. De vlinder is het volwassen dier, dat 'imago' wordt genoemd. De stadia van eitje naar rups, pop en vlinder noemen we de cyclus. Per jaar kunnen er meerdere generaties zijn, afhankelijk van de soort vlinder en (weers)omstandigheden. Vaak zie je dat wanneer er een slecht voorjaar voor dagvlinders is, dat dit in het najaar gecompenseerd wordt met een nieuwe extra generatie. Rupsen van bepaalde soorten eten vaak van specifieke planten. Dit noemen we de waardplanten. Bijvoorbeeld de brandnetel is een belangrijke waardplant voor de rupsen van de Dagpauwoog en Atalanta, Kleine Vos, Landkaartje en Gehakkelde Aurelia.

In het voorjaar werden bijna alarmerend weinig vlinders gezien in de Kadoelerscheg en plots zagen we er in de warme, zonnige junimaand vrij veel vliegen; toen zijn we dus op zoek gegaan naar de vlinders om ze te fotograferen. De volgende soorten hebben we gespot:

1. Zwartsprietdikkopje

Dit kleine vlindertje zie je vooral in bloemrijk grasland, het zit vaker stil dan dat het vliegt. Het is een zeldzaam vlindertje in onze scheg, in Nederland algemeen. Het vlindertje vliegt in juli en augustus, dus niet in het voorjaar. 

2. Groot Koolwitje

Deze “grote” soort, die tot de Witjes behoort is een enkele keer gezien. Deze vlinder is iets groter dan Klein Koolwitje en Klein Geaderd Witje en de zwarte vlek op de bovenkant van de voorvleugelpunt is ook groter dan bij andere witjes en loopt langer door langs de rand naar beneden. We konden er een aantal zien vliegen. 

3. Klein Koolwitje

Dit is een algemene vlinder in Nederland en in de scheg, die wat zenuwachtig op zoek gaat naar nectar en daarom niet zo makkelijk te fotograferen is. We kwamen deze soort algemeen tegen. 

4. Klein Geaderd Witje

En dit witje is te herkennen aan grijsgekleurde aders op de vleugels, in de vlucht niet altijd makkelijk te zien. Als de vlinder met gesloten vleugels op een bloem zit, zijn die aders makkelijk waar te nemen. Een algemene soort. 

5. Citroenvlinder

Het mannetje van deze vroeg in het voorjaar vliegende vlinder is citroengeel, maar het vrouwtje is bijna wit. Toch is het vrouwtje makkelijk te onderscheiden van de witjes omdat de vlinder een aantal vlekjes heeft op de vleugels. We hebben er maar een paar gezien in de afgelopen week, maar meer in het voorjaar. 

6. Kleine Vuurvlinder

In het voorjaar hebben we dit kleine vlindertje met opvallend oranje gekleurde vleugels met zwarte vlekjes niet gezien. Gelukkig is het vlindertje wel in de afgelopen week gespot, maar het is zeker niet algemeen. Het vliegt vooral in de zomer en het najaar. 

7. Boomblauwtje

Deze kleine, lichtblauw gekleurde vlinder, hadden we al vroeg in het voorjaar gezien en ook in de afgelopen week. Dit “blauwtje” is, zoals de naam zegt, vaker bij bomen en in tuinen te zien dat haar neefjes en nichtjes. Ze vliegt vaak ook wat hoger dan het Icarusblauwtje. 

8. Icarusblauwtje

Dit donkerder gekleurde, blauwe, kleine vlindertje was een vrij algemeen vlindertje in bloemrijke bermen en graslanden maar is toch weinig gezien deze week in de scheg. Maar gelukkig konden we het beestje fotograferen. Het Bruin Blauwtje is zeker te verwachten in onze scheg, maar die is niet waargenomen. 

9. Dagpauwoog

Deze grotere vlinder met prachtige “ogen” op de vleugels is in het voorjaar en in de afgelopen week algemeen gezien. 

10. Distelvlinder

Deze trekvlinder is een enkele keer gezien, maar niet in de afgelopen week, en dat past bij zijn gedrag. Afhankelijk van zijn succes in zuidelijk gelegen landen is de soort weinig of veel te zien in Nederland. 

11. Atalanta

Ook de Atalanta met zijn mooie witte vlekken op zwarte ondergrond en rood gekleurde banden op de bovenvleugels, is ook een trekvlinder. Maar deze soort is beter bestand tegen koude winters en kan daarom het hele jaar worden gezien in onze scheg. We vonden de soort op veel plaatsen in de afgelopen week. 

12. Kleine Vos

De Kleine Vos is in Nederland zeldzaam geworden. We zagen toch in het voorjaar regelmatig Kleine Vossen vliegen en in de afgelopen week maar een enkel exemplaar. Zijn vliegtijd is april en juli tot september. 

13. Gehakkelde Aurelia

Deze middelgrote vlinder is licht oranje gekleurd en als hij stilzit zie je de “gekartelde” randen van de vleugels. Deze vlinder hebben we een aantal malen aangetroffen, vooral in tuinen. 

14. Bruin Zandoogje

Deze vlinder is algemeen in kruidenrijke graslanden en bermen, in geheel Europa algemeen, maar toch typerend voor als je de soort ergens anders ziet dan in grasland. Dan is dat grasland eigenlijk ecologisch laag in waarde. In de afgelopen week vaak gezien in graslanden waar bloemen in staan, zoals in de Wilmkebreekpolder. Het mannetje is donkerbruin gekleurd en heeft een moeilijk zichtbaar “oog” op de bovenvleugels. Het vrouwtje is lichter gekleurd en laat haar “ogen” wel duidelijk zien. 

15. Bont Zandoogje

Deze soort treffen we opvallend vaak aan maar vaker bij bosjes dan in grasland. Het lijkt dat deze soort, die vroeger zeker niet algemeen was in Amsterdam, zelfs zeldzaam, het goed doet in een stedelijke omgeving. De mannetjes en vrouwtjes zijn bruin gekleurd met een opvallend geeloranje-kleurig vlekkenpatroon op de vleugels, vaak zitten en vliegen er meerdere exemplaren bij elkaar. 

16. Kolibrievlinder

De kolibrievlinder, een vrij kleine vlinder met een heel snelle vleugelslag die voor een bloem stil kan blijven hangen en dan nectar drinkt met zijn lange roltong. Het is een zuidelijke soort die steeds meer in Nederland en dus ook de Kadoelerscheg wordt waargenomen.

17. Muntvlinder

Een heel klein vlindertje dat algemeen voorkomt. We zagen het in een van de tuinen deze week.

18. Koniginnenpage

Een prachtige vlinder die zo nu en dan opduikt in de scheg. Opvallend zijn de 'staartjes' aan de achtervleugel. Begin juli gezien in een tuin in de scheg, zie de vermelding op waarneming.nl

Als laatste willen we de Eikenpage noemen. Deze in onze scheg zeldzame vlindersoort hebben we niet gezien maar we hebben er ook niet naar gezocht in haar specifieke biotoop, namelijk de Zomereik in een bos. De soort is door twee waarnemers gezien in juli in het Buiksloterbreekpark. 

 

Tekst: Michiel de Goeje en Tello Neckheim

Foto's: Henk van Alst, Michiel de Goeje en Tello Neckheim