Aanleiding & Beschrijving
De Kadoelerscheg is een deel van de Waterlandsscheg. Het gebied ligt ten noorden van het IJ en binnen de ring A10. De scheg hoort bij de Hoofdgroenstructuur van Amsterdam. Ze is verbonden met andere groene scheggen in Noord en met de veenweidegebieden ten noorden van Amsterdam.
Sinds de jaren 90 zijn er vier nieuwe woongebieden gebouwd in de scheg: Twiske Oost, Buiksloterbreek, Twiske Zuid en Klein Kadoelen. Ook langs de oude lintbebouwing zijn woningen bijgekomen door nieuwbouw en uitbreiding.
In dezelfde periode kwamen er verschillende voorzieningen bij, zoals maneges met gebouwen, een botenloods voor een kanovereniging, een sportpark, een tenniscomplex en een skatepark. Ook werd de IJdoornlaan aangelegd, met een benzinestation en een McDonald’s. Daarnaast is Volkstuinpark De Bongerd verplaatst naar de scheg om ruimte te maken voor woningbouw op de oude plek.
Door al deze ontwikkelingen is er minder ruimte voor natuur. Ook neemt de druk op het gebied toe, omdat er steeds meer mensen wonen en gebruikmaken van de buitenruimte.
Doel
Door de grote druk op de Kadoelerscheg zijn er zorgen over de natuur in het gebied. De adviesgroep ziet de scheg als één geheel. In het verleden zijn er ontwikkelingen in deelgebieden van de scheg geweest die invloed hebben gehad op de natuur. De adviesgroep, bewoners uit Noord, wil daarom beter begrijpen hoe alles in de Kadoelerscheg samenhangt en hoe de natuur in het gebied beter beschermd en hersteld kan worden. Ook willen zij meer weten over de huidige natuur in het gebied, de biodiversiteit en het ecologisch beheer.
Dit rapport beschrijft het onderzoek dat in 2024 is uitgevoerd. Dit onderzoek is gestart door de Adviesgroep en samen met hen uitgevoerd. In het rapport wordt gekeken naar de samenhang in de hele Kadoelerscheg. Ook worden problemen en knelpunten in de natuur en de biodiversiteit per deelgebied besproken.
Het doel van het project is dat de Kadoelerscheg wordt erkend als één samenhangend natuurgebied. Het rapport is bewust duidelijk en begrijpelijk geschreven. Zo kunnen bewoners het gebruiken om mee te praten met de gemeente Amsterdam en om te kijken of de gemeente haar ecologische taken goed uitvoert.
Onderzoeksvragen
De Adviesgroep heeft een aantal vragen opgesteld. Deze vragen worden in het rapport beantwoord:
- Hoe hangt het gebied samen? Welke ecologische problemen zijn er in de Kadoelerscheg en hoe kunnen die worden verbeterd?
- Welke soorten natuur en landschappen komen voor in de Kadoelerscheg?
- Hoe staat het met de biodiversiteit in het gebied en welke voorbeeldsoorten horen bij de verschillende deelgebieden?
- Hoe kunnen bewoners en gebruikers meer betrokken worden bij de bescherming van het gebied?
Inhoud van het rapport
De Kadoelerscheg
De Kadoelerscheg is een deel van de Waterlandsscheg. Het gebied ligt ten noorden van het IJ en binnen de ring A10. Een deel van de Kadoelerscheg hoort bij de Hoofdgroenstructuur van Amsterdam. Het gebied is ecologisch verbonden met andere groene scheggen in de stad en met de veenweidegebieden ten noorden van Amsterdam.
De grens van de Kadoelerscheg die in dit onderzoek wordt gebruikt, staat op de kaart in dit rapport. Deze grens heeft geen officiële of juridische status. De Adviesgroep Kadoelerscheg heeft deze grens bepaald op basis van ecologische verbindingen en aanwezige, vaak historische, groengebieden. Voor dit onderzoek is het gebied verdeeld in zeven deelgebieden.
Tot halverwege de vorige eeuw was de Kadoelerscheg één open veenweidelandschap met alleen bebouwing langs wegen. In de loop van de tijd is veel natuur verdwenen. Grote delen van het gebied zijn bebouwd of intensief gebruikt.
Ligging en begrenzing
- In het westen grenst de Kadoelerscheg aan het Twiske en de bijbehorende oevers. Dit is een oude waterloop die vroeger afwaterde op het IJ.
- In het zuiden ligt Zijkanaal I. Hier grenst het gebied direct aan het IJ. Zo vormt de Kadoelerscheg een verbinding tussen het IJ en Waterland.
- In het zuidoosten ligt de Buiksloterbreek. Dit gebied is later veranderd in een park en maakt nu deel uit van de scheg.
- In het oosten loopt de grens langs een watergang bij woonwijk De Banne II. Deze grens volgt een duidelijke waterscheiding, die deels bestaat uit een dijk met bomen.
In het noorden is bewust gekozen om ook een gebied ten oosten van de Nieuwe Gouw mee te nemen. Dit ligt buiten de ring A10 en loopt tot aan de gemeentegrens bij de Ouwe Helling. Dit is gedaan om de verbinding te maken met andere scheggen, zoals de Noordhollandsche Kanaalscheg.
De noordelijke grens wordt gevormd door de ring A10. Bij de aanleg van deze weg is vastgelegd dat de brug over het Twiske ruimte moest bieden voor dieren en planten. Dit laat zien dat het belang van een ecologische verbinding tussen het IJ en Waterland al vroeg werd gezien.
Deelgebieden
De Kadoelerscheg is een groot gebied en door de stedelijke ontwikkelingen steeds meer in stukken verdeeld. Toch vormen de delen samen één belangrijk groen gebied in Amsterdam-Noord.
Het gebied is voor het onderzoek verdeeld in zeven deelgebieden:
- Buiten de Ring
- Twiske en Marssloot
- Kadoelenweg (oneven) en De Bongerd
- Kadoelenweg (even), Wilmkebreek en Zijkanaal I
- Nieuwe Gouw en De Banne II
- Nieuwe Gouw West
- Kadoelerbreek en Buiksloterbreekpark
Samen vormen deze deelgebieden de groene long van Amsterdam-Noord: de Kadoelerscheg.
Werkwijze van het onderzoek
Literatuuronderzoek
Om een eerste beeld te krijgen van de natuur in de zeven deelgebieden is eerst bureauonderzoek gedaan. Daarbij is gekeken naar bestaande informatie over planten en dieren. Hiervoor zijn digitale bronnen gebruikt, zoals NDFF.nl (gegevens van de laatste vijf jaar), de kaartviewer van de gemeente Amsterdam en eerdere onderzoeksrapporten.
Deze informatie is gebruikt om per deelgebied en voor de hele Kadoelerscheg een overzicht te maken van de biodiversiteit.
Gebiedsbezoeken flora en fauna
Elk deelgebied is twee keer bezocht. Tijdens deze bezoeken is gekeken welke planten, dieren en leefgebieden er voorkomen. Dit was een aanvulling op bestaande waarnemingen. Het doel was om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de natuur in het gebied.
Het veldwerk vond plaats tussen april en juni 2024. Dit is uitgevoerd door ecologen van Natuurlijke Zaken (NZ), samen met geïnteresseerde bewoners en leden van de Adviesgroep Kadoelerscheg.
Tijdens de bezoeken zijn waarnemingen digitaal vastgelegd op Waarneming.nl. Ook zijn verschillende landschapselementen en leefgebieden beschreven. Waar mogelijk deden deskundige buurtbewoners mee. De resultaten zijn uitgewerkt in soortentabellen en beschrijvingen per deelgebied.
Gericht onderzoek naar soorten
Naast de gebiedsbezoeken is er extra onderzoek gedaan naar bepaalde soorten. Tijdens de bezoeken werden al veel planten en dieren gezien, zoals vogels, insecten, amfibieën en weekdieren. Dit zijn soorten die overdag goed te zien of te horen zijn.
Sommige dieren zijn moeilijker te onderzoeken. Nachtactieve zoogdieren leven verborgen en zijn schuw. Vleermuizen zijn zonder speciale apparatuur moeilijk uit elkaar te houden. Toch is het belangrijk om te weten of deze soorten in de Kadoelerscheg voorkomen. Ze stellen vaak hoge eisen aan hun leefgebied en zeggen veel over de kwaliteit van de natuur. Sommige van deze soorten zijn ook zeldzaam.
Soorten zoals marterachtigen, zeldzame muizen en vleermuizen zijn streng beschermd. Enkele van deze dieren staan op de Rode Lijst van bedreigde soorten. Als zij in de Kadoelerscheg leven, is dat een belangrijke reden om het gebied goed te beschermen.
Voor dit onderzoek zijn speciale methoden gebruikt:
- Marterachtigen zijn onderzocht met camera’s die reageren op beweging en warmte.
- Zeldzame muizen zijn opgespoord via DNA-sporen langs de waterkant.
- Vleermuizen zijn vastgesteld met een vleermuisdetector die hun geluiden opvangt.
- In overleg met de Adviesgroep Kadoelerscheg is besloten om extra onderzoek te doen naar marterachtigen, de noordse woelmuis, de waterspitsmuis en vleermuizen. Ook is aanvullend onderzoek gedaan naar vlinders en libellen, omdat deze soorten veel zeggen over de kwaliteit van de natuur in het gebied.
